انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 9 4 2026 02 20 رتبه بندی توسعه یافتگی شبکه راه های بین شهری و روستایی در ایران 69 84 209503 10.22034/jget.2024.470909.1570 FA زینب باقری دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0009-0002-5827-7777 منیژه احمدی استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0009-0005-0857-6578 مهدی چراغی استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Journal Article 2024 08 01 <strong><span lang="FA">مقدمه:</span></strong><span lang="FA">  </span><span lang="AR-SA">شبکه راه­ها یکی از عوامل حیاتی در توسعه و رشد اقتصادی کشورها محسوب می‌شود. پروژه­های راه­سازی می­تواند استان­های مختلف را از انزوا و عقب­ماندگی دور کند. کشور ایران در سال­های اخیر شاهد توسعه قابل توجهی در شبکه راه­های خود بوده است. این توسعه شامل احداث آزاد­راه­ها، بزرگراه­ها، راه­های اصلی و فرعی و همچنین بهبود زیرساخت­های روستایی می­شود. توسعه و بهبود شبکه راه­ها از اهمیت بالایی برخوردار است و نیز رتبه­بندی را می­توان معیار، قابلیت، صلاحیت و شایستگی دانست.</span><br><strong><span lang="FA">هدف</span></strong><strong> </strong><strong><span lang="FA">پژوهش:</span></strong> <span lang="AR-SA">در این مقاله، رتبه­بندی توسعه­یافتگی شبکه راه­های بین شهری و روستایی در ایران با استفاده از روش پرومته مورد بررسی قرار می‌گیرد.</span><br><strong><span lang="FA">روش­شناسی:</span></strong><span lang="FA">  </span><span lang="AR-SA">نوع تحقیق کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی می­باشد. روش گردآوری اطلاعات در تحقیق حاضر به صورت کتابخانه­ای می­باشد. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها از نرم­افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (</span><span dir="LTR">GIS</span><span lang="AR-SA">) استفاده شده تا امکان تأیید عینی­تر نیازهای حمل و نقل را فراهم کند و نیز از مدل پرومته استفاده شده است.</span><br><strong><span lang="FA">قلمرو جغرافیایی پژوهش:</span></strong> <span lang="AR-SA">جامعه آماری  تحقیق حاضر 31 استان ایران در بازده زمانی بین سال­های 1387 الی 1400 می­باشد</span><span lang="FA">.</span><br><strong><span lang="FA">یافته­ها و بحث:</span></strong> <span lang="AR-SA">نتایج حاصل از رتبه­بندی توسعه­یافتگی شبکه راه­ها با استفاده از روش پرومته نشان می‌دهند که استان­هایی مانند تهران، البرز، قم، مرکزی، فارس و خراسان رضوی بیشترین توسعه­یافتگی را در شبکه راه­ها دارند، در حالی که استان­هایی مانند سیستان و بلوچستان، بوشهر، کهکلویه و بویراحمد، چهارمحال بختیاری، خراسان شمالی، گلستان، کرمانشاه و کردستان توسعه­نیافته­اند و دارای رتبه­های پایین‌تری هستند.</span><br><strong><span lang="FA">نتیجه­گیری:</span></strong> <span lang="AR-SA">در نتیجه استان‌های مرکزی کشور از توسعه‌یافتگی بالاتری برخوردارند، در حالی که استان‌های حاشیه‌ای و کمتر توسعه‌یافته با چالش‌های بیشتری در این زمینه مواجه هستند که با اقداماتی نظیر: تخصیص بودجه کافی و پایدار، اولویت­بندی پروژه ها، استفاده از فناوری­های نوین، توجه به حمل و نقل پایدار، همکاری با بخش خصوصی و توسعه نیروی انسانی متخصص می­توان به بهبود قابل توجه شبکه راه­های ایران امیدوار بود.</span> https://www.jget.ir/article_209503_4771a510c02153fadfe714f7d3879ada.pdf