انجمن جغرافیایی ایران مهندسی جغرافیایی سرزمین 2538-1490 9 3 2025 11 22 ارزیابی آسیب ­پذیری لرزه­ای ساختمان­ های مهم و حیاتی در فضاهای شهری(مطالعه موردی: شهر خرم­ آباد) 1 16 200997 10.22034/jget.2024.444226.1545 FA مریم بیرانوندزاده دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، و پژوهشگر جهاد دانشگاهی لرستان، خرم آباد، ایران. مصطفی فلاحی خوشحی دکتری اقلیم شناسی، پژوهشگر جهاد دانشگاهی لرستان، خرم آباد، ایران. 0009-0006-9448-7543 سیامک شرفی دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. امیر حسینیان راد استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. Journal Article 2024 02 16 <strong><span lang="FA">مقدمه</span></strong><span lang="AR-SA">: </span><span lang="AR-SA">زمین لرزه­ها که منادی قوی ویرانی هستند، سایه­ای طولانی بر فضاهای شهری می­افکند. فراتر از تهدید فوری فروریختن ساختمان و تلفات انسانی، تأثیر آنها اغلب در بافت پیچیده زندگی شهری موج می­زند، زیرساخت­های حیاتی را مختل می­کند و مانع از بازیابی پس از فاجعه می­شود. در این سناریوی خطرناک، اطمینان از انعطاف­پذیری ساختمان­های مهم و حیاتی در درجه اول اهمیت قرار می­گیرد. یکی از گام­های اساسی در کاهش خطر زلزله، تعیین میزان آسیب­پذیری ساختمان­های موجود و شناخت نقاط ضعف آنها در برابر زلزله می­باشد.</span><br><strong><span lang="FA">هدف:</span></strong> <span lang="AR-SA">پژوهش حاضر با هدف ارزیابی آسیب­پذیری لرزه­ای و ارائه مدل مدیریت بحران جهت ساختمان­های مهم، حساس و حیاتی شهر خرم آباد با روش اکتشافی تدوین شده است.</span><br><strong><span lang="FA">روش­شناسی:</span></strong><strong> </strong><span lang="AR-SA">ابزار مورد استفاده شامل تهیه چک لیست محقق­ساخته و استفاده از نقشه­های زمین­شناسی 1:25000، مدل رقومی ارتفاع با قدرت تفکیک 10 متر و نقشه کاربری اراضی شهری با مقیاس 1:2000 می­باشند. ابتدا معیارهای اثرگذار بر آسیب پذیری ساختمان های مورد مطالعه از منابع و نقشه­های ذکر شده استخراج شد. سپس با حضور در فضاهای مورد مطالعه، چک لیست طراحی شده، تکمیل و در ادامه داده­ها در محیط نرم افزار </span><span dir="LTR">Arc GIS</span><span lang="AR-SA"> با استفاده از منطق فازی مورد تحلیل قرار گرفتند و میزان آسیب­پذیری فضاهای مورد مطالعه بر اساس شاخص­های استخراج شده مشخص گردید</span><span dir="LTR">.</span><br><strong><span lang="FA">قلمرو جغرافیایی:</span></strong><span lang="AR-SA"> قلمرو جغرافیایی تحقیق شامل 50 ساختمان مهم و حیاتی شهر خرم­آباد در مرکز استان لرستان مانند بیمارستان­ها، مراکز آتش نشانی، پناهگاه</span><span lang="AR-SA">­</span><span lang="AR-SA">ها، مراکز توزیع سوخت، انبارهای مواد غذایی، مراکز فعالیت­های سیاسی، اداری، مذهبی، مراکز تاسیسات شهری می­باشد.</span><br><strong><span lang="FA">یافته‌ها و بحث:</span></strong><span lang="AR-SA"> نتایج نشان داد که 22 درصد ساختمان­های مورد مطالعه، در طبقه با آسیب­پذیری خیلی کم، 38 درصد ساختمان</span><span lang="AR-SA">­</span><span lang="AR-SA">ها آسیب</span><span lang="AR-SA">­</span><span lang="AR-SA">پذیری متوسط، 34 درصد آسیب­پذیری زیاد و 6 درصد در طبقه با آسیب­پذیری خیلی زیاد قرار دارند.</span><br><strong><span lang="FA">نتیجه­گیری:</span></strong><span lang="AR-SA"> مهمترین شاخص­های اثر گذار بر میزان آسیب­پذیری فضاهای مورد مطالعه شامل معیار فاصله از گسل، فاصله از تأسیسات خطرزا، سامانه سازه­ای، عمر سازه­ها و شکل سازه پلان می­باشند.</span> https://www.jget.ir/article_200997_dc66c1b1d0f0985c5547c348a40db34e.pdf